Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Anal fissür (makat çatlağı), makat bölgesinde sık görülen ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bir sağlık sorunudur. Bu yazımda anal fissürün ne olduğu, neden oluştuğu, belirtileri, tedavi yöntemleri ve korunma yolları hakkında detaylı bilgiler bulabilirsiniz.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir?

Anal fissür (makat çatlağı), anüs çevresindeki ciltte oluşan küçük ama oldukça ağrılı bir yırtıktır. Anüsün dış kısmında gözlemlense de asıl yırtığın olduğu bölge ağzımızın içindeki yapının da benzeri anüs içi yakı mukozal kısımdadır. En sık dışkılama sırasında şiddetli ağrı ve taze kanama ile kendini gösterir. Ağrı çoğu zaman dayanılmaz bir hale gelerek tuvaletten korkan kaçan hastalarda psikolojik sorunlara yol açar. Hastalık akut ya da kronik olarak ikiye ayrılır.

Akut Anal Fissür

Akut anal fissürler genellikle dışkılamayla birlikte aniden ortaya çıkar ve 6 haftadan kısa sürede iyileşme eğilimindedir. Hasta tarafından farkedilir edilmez tedavi başlanırsa olay erken dönemde çözülür. Çatlak taze, kenarları düzgün ve çevresi temizdir. Uygun bakım ve ilaçlarla genellikle ameliyatsız düzelir. Genellikle kendiliğinden geçer diye beklenir ya da utanılıp sıkılınırsa proktoloji uzmanına ulaşmaktan kaçınılırsa olay kronik hale dönebilir. Sürecin ilerlemesi olayı geri dönülmez durumlara sokabilir.

Kronik Anal Fissür

Kronik anal fissür (kronik makat çatlağı), 6 haftadan uzun süredir devam eden, kendiliğinden ya da medikal tedaviye rağmen iyileşmeyen çatlaklardır. Ciltte dıştan görülebilen küçük bir meme (sentinel pil) oluşabilir. Deneyimsiz biri tarafından hemoroid sanılabilen bu deri katlantısının proktolojik muayene sırasında ayrıntılı kontrolünde yırtığın dibinde başlayan bir deri katlantısı olduğu net olarak tespit edilir. Sfinkter kasında spazm belirgindir. Bu sfinkter darlığı çoğu zaman kişide anal darlık ve kabızlık yaratarak gelen dışkının yırtığı daha da derinleştirmesine neden olur. Bu durum kısır döngü olarak adlandırılır. Çatlak darlığı darlık çatlağı tetikler. Anüs çapı daralır seviyesine bağlı olarak yapılacak tedavi şekillenir.Bu tür çatlaklarda cerrahi ya da girişimsel yöntemler gerekebilir.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Neden Olur?

Anal fissür (makat çatlağı) birçok faktöre bağlı olarak gelişebilir. Anal fissürün en yaygın nedenleri:

• Kabızlık: Sert ve kalın dışkı, anüs cildini yırtabilir.
• Kronik İshal: Sürekli dışkılama bölgeyi tahriş eder.
• Aşırı ıkınma: Tuvalette uzun süre oturmak ve fazla ıkınmak travmaya yol açar.
• Baharatlı ve acılı beslenme: Anüs mukozasını tahriş edebilir.
• Yetersiz sıvı ve lif alımı: Dışkı sertleşir, çatlak riski artar.
• Doğum: Özellikle zorlu vajinal doğumlarda anüs çevresi zorlanabilir.
• Kilo almak: Karın içi basıncının artması olarak sayılabilir.

Bebeklerde Makat Çatlağı Neden Olur?

Bebeklerde anal fissür (bebeklerde makat çatlağı) sık görülen bir durumdur. Bebeklerde anal fissürün en yaygın nedenleri:

• Kabızlık ve sert dışkı,
• Ek gıdaya geçiş süreci,
• Tuvalet eğitimi sırasında zorlama,
• Hassas cilt yapısı ve tahriş olarak sıralanabilir.

Belirtiler arasında bezde taze kan, ağlama ve dışkılama sırasında huzursuzluk yer alır. Bebeklerde anal fissür tedavisi genellikle anne sütüne devam, sıvı desteği ve bölgesel yumuşatıcı kremlerle sağlanır.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Belirtileri Nelerdir?

• Dışkılama sırasında keskin, bıçak saplanır gibi ağrı oluşur. Ağrıdan dolayı çoğu zaman kişi tuvaletini öteler ve tuvalete çıkmaktan kaçınır.
• Tuvalet kağıdında veya dışkıda parlak kırmızı kan olur. Kanama çoğu zaman dışkı üzerinde bir çizgi hat şeklinde ya da tuvalet kağıdını boyar tarzda olur.
• Dışkılama sonrası uzun süren yanma hissi olmaktadır.
• Kaşıntı ve anüste hassasiyet olmaktadır.
• Kronikleşmiş vakalarda dışarıdan görülen küçük et parçası (sentinel pil) olarak sıralanır.

Tecrübesiz kişiler tarafından hemoroidal hastalık (hemoroid) sanılabilir.

Hemoroid hastalığı hakkında detaylı bilgiyi “Hemoroid (Basur) Nedir? Hemoroid (Basur) Belirtileri ve Tedavisi” yazımda bulabilirsiniz

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nasıl Teşhis Edilir?

Anal fissür (makat çatlağı) teşhisi çoğu zaman muayene ile konur. Anal fissür teşhis muayenesi aşamalar şunlardır:

• Hikâye (Anamnez): Şikayetler dinlenir, dışkılama alışkanlıkları sorgulanır.
• Fizik Muayene: Anüs dikkatle incelenir, çatlak çıplak gözle görülebilir.Tanı inspeksiyon yani gözle muayene ile konulur o yüzden hasta anüsün tam ve net görülmesi için proktoloji uzmanı tarafından proktolojik masada değerlendirmelidir.
• Rektal Tuşe: Gerekirse iç kasların tonusu parmakla değerlendirilir.Kas tonusu artışı spazm yani kasılma olarak belirginleşir.çoğu zaman keman yayı gibi gergin bir şekilde kası hastada elle hissedebilir.
• Anoskopi / Rektoskopi: Daha ileri değerlendirme gerekiyorsa tanı net değilse kullanılır. Ama spazmı yüksek hastada zorlamak hastalığı ilerletir kanama ve yırtığın derinleşmesine sebep olabilir.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Muayenesi Nasıl Yapılır?

Hasta genellikle secde pozisyonda (prone jack knife pozisyonu) yatırılır. Hasta proktolojik masada net olarak değerlendirilebilir. Anal spazm şiddeti ve makat kalibrasyon ölçümü son derece önemlidir. Standart bir sedyede yan pozisyonda gözden kaçabilir.

• Anüs çevresi gözle değerlendirilir.
• Ağrıya neden olmamak için muayene nazikçe yapılır.
• Gerekirse lokal anestezik kremler kullanılabilir.
• İleri inceleme gerekiyorsa endoskopik yöntemlere başvurulur.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nasıl Tedavi Edilir?

Anal fissür (makat çatlağı) tedavisi, fissürün süresine ve şiddetine göre değişir. Fissürün hangi evrede olduğu anal kalibrasyon ölçümü ile anal çap ile değerlendirilir.

İlaçla Tedavi Yöntemleri

• Krem ve merhemler: Nitrogliserin ya da Diltiazem içeren kas gevşetici kremler kullanılır. Kısır döngüyü kırma amaçlı kreemler tedavi eder. Sadece ağrı kesmeye yönelik olan ancak anal spazmı gevşetmeyen kremler süreci uzatır.
• Botox enjeksiyonu: İç anal sfinkter kasına uygulanır, spazmı azaltır. Endorektal ultrasound eşliğinde doğru kadrana doğru dozda yapılması kişinin enjeksiyonunun kalitesinde son derece önemlidir.
• Ilık duş banyosu: Günde 2-3 defa, kasları gevşetmek ve rahatlama sağlamak için yapılır. Kesinlikle oturma banyosu şeklinde uygulanması hastada durağan suyun enfeksiyon oluşturacağı bir ortama zemin hazırlar. Durağan değil hareketli su uygulanmalıdır.
• Diyet ve yaşam düzeni: Lifli gıdalar, bol sıvı, düzenli tuvalet alışkanlığı

Cerrahi Yöntemler

• Lateral Internal Sfinkterotomi: İç kasın bir kısmı kesilir, kas spazmı çözülür. Standart cerrahi yerine anal kalibrasyon ölçümü ile parsiyel yapılması (PARİS yöntemi) hem hasta hem de cerrah tarafından daha güvenli olur. Hastanın gaz ve dışkı kaçırma riskini ortdan kaldırır. En etkili ve kalıcı yöntemdir.
• Fissürektomi: Fissür alanı cerrahi olarak çıkarılır. Çıkarılan bölge kendiliğinden iyileşir.
• Flep cerrahisi: Fissür bölgesi sağlam dokularla örtülerek kapatılır. Geniş tabanlı ve anal spazm olmayan hastalarda yapılabilir.

Lazer Tedavisi

Lazerle anal fissür (makat çatlağı) tedavisi lokal anesteziyle yapılır, genellikle günübirlik uygulanır.

• Girişimsel ama minimal bir yöntemdir.
• Lazer enerjisi ile fissür bölgesi kontrollü şekilde yakılır.
• Kanama ve dikiş yoktur, hızlı iyileşme sağlar.

Ankara Anal Fissür (Makat Çatlağı) Tedavisi

Anal fissür tedavisinde öncelik; İshal ve kabızlık gibi anüs bölgesini zayıflatan hastalıklara yönelik bir tedavi yöntemidir. Bu nedenle anal fissür tedavisi yapılırken ishal ve kabızlığın nedenlerinin değerlendirilmesi ve tedavinin en kısa sürede planlanması önemlidir. Altta yatan ciddi bir hastalık yoksa bu sorunlar genellikle yanlış beslenme ve yaşam tarzı sonucu ortaya çıkar. Lif ve lif oranı düşük gıdaların tüketilmesi, beslenmede hazır ve katı gıdaların tercih edilmesi anal fissür sorunlarını artırır. Bu nedenle düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları her zamankinden daha önemli hale gelmeli.

Anal fissür tekrarlayan ve inatçı ise ameliyat da mümkün olabilir. Bir uzman tarafından kontrol edildikten sonra anal fissürün durumunun değerlendirilmesi ve tedavi planının hazırlanması gerekir. Ankara’da anal fissür tedavisi için iletişim bilgilerimden bana ulaşarak randevu alabilirsiniz.

Fıtık Cerrahisi Ankara

Fıtık, günümüzde sıkça karşılaşılan sağlık sorunlarından biridir ve zamanında tedavi edilmediğinde yaşam kalitesini ciddi şekilde [...]

Devamını oku

Safra Kesesi Hastalıkları

Safra kesesi, karaciğerin hemen altında bulunan ve safra sıvısını depolayan küçük bir organdır. Safra, yağların [...]

Devamını oku

Anal Fistül Seton Uygulaması Nedir, Nasıl Yapılır?

Anal fistül tedavisinde sıkça tercih edilen yöntemlerden biri seton uygulamasıdır. Peki, seton uygulaması nedir ve nasıl bir [...]

Devamını oku

Makat Kaşıntısı Neden Olur?

Makat kaşıntısı (özellikle tıbbi literatürde pruritus ani olarak adlandırılır), insanların yaşadığı yaygın ama rahatsız edici bir durumdur. [...]

Devamını oku

Anal Genişletme Cerrahisi

Anal genişletme cerrahisi, rektal bölgedeki daralmaların veya spazmların giderilmesi amacıyla yapılan tıbbi bir prosedürdür. Özellikle anal [...]

Devamını oku

Kıl Dönmesinde Mikrosinüsektomi Nedir? Avantajları ve Uygulanışı

Kıl dönmesi tedavisinde kullanılan cerrahi uygulamaların biri de mikrosinüsektomi yöntemidir. Mikrosinüsektomi Yöntemi Nedir? Mikrosinüsektomi, kıl [...]

Devamını oku

Hemoroid Kanaması Nasıl Olur?

Hemoroid, halk arasında basur olarak da bilinen, anüs ve rektum bölgesindeki damarların genişlemesiyle oluşan bir [...]

Devamını oku

Mide Balonu Ne İşe Yarar?

Mide balonu, kilo vermede destekleyici bir yöntem olarak kullanılan cerrahi olmayan bir tedavi yöntemidir. Özellikle [...]

Devamını oku

Sık Sorulan Sorular (SSS)